«Бөлексаз орта мектеп мектепке дейінгі шағын орталығымен» коммуналдық мемлекеттік мекемесі 

«Қыз  ары - ұлт намысы»

                                          Семинар- тренинг

                      (оқушылармен және ата-аналармен)

                                                Педагог-психолог: Темірбек Т.Т

Тақырыбы: «Қыз ары – ұлт намысы» 

 Мақсаты: Отбасы тәрбиесіндегі ата – ананың балаға тәрбиелік ықпалын арттыру, тәрбиенің ең тамаша жері отбасы екенін, олардың бала тәрбиесіндегі мүмкіндіктерінің жоғары екенін, баламен жақсы қарым-қатынас орнату, бала тәрбиесіне көп көңіл бөлудің маңыздылығын ашу

Құрал- жабдық:презентация, бейнеролик, жүрекшелер, фломастер, қағаз, қарындаштар

Өткізу жоспары:

1.Баяндама 

2.Бейнеролик

3.Сұрақ- жауап ата-аналармен,қыздармен пікірлесу 

4.Слайд «Ерте жүктіліктің алдын алу»

5. «Сенің болашағың сенің қолыңда» постер құрау 

6.  «Құбыр» жаттығуы

7. «Қолынан танып біл» жаттығуы

8. Жасөспіріммен ашық және жұмысақ әңгіме: ата-аналарға арналған бірнеше кеңестер. 

9. «Жүректен-жүрекке» тренингті қорытындылау 

      1. Психолог: Қыз бала тәрбиесi – игiлiктi iс. Берерi де, сұрауы да, жемiсi де мол тәрбие саласының ең өзектiсi. Халықта «Ағаш түзу өсу үшін оған көшет кезінде көмектесуге болады, ал үлкен ағаш болғанда оны түзете алмайсың» деп бекер айтылмаған. Сондықтан баланың бойына жастайынан ізгілік, мейірімділік, яғни адамгершілік құнды қасиеттерді сіңіріп, өз-өзіне сенімділікке тәрбиелеуде отбасы мен педагогтар шешуші роль атқаратыны белгілі. Қыз өссе - елдің көркі» - дегендей ежелден ата - бабаларымыз қыздарды әрқашанда гүлге теңеген. Табиғатта ең сұлу өсімдік гүл болса, әлемнің сұлуы - қыз. Қыздарымызға тән нәзіктік, сұлулық, ұяңдық, ибалылық, сыпайылық, әдемілік, іскерлік, шеберлік, рухани байлық, ақ ниет, сүйіспеншілік, намысы, қайрат жігері, бәрінен де ар тазалығы тән. Осындай қасиеттерімен де қазақ қыздары зор тағылым иесі!

Бүгінгі ұл – ертеңгі әке, ол әкеге қарап өседі. Бүгінгі қыз –ертеңгі ана, ол шешеге қарап өсіп, бой түзейді. Балаға білім, тәрбие беруде басты тұлға ұстаз болса, оны жалғастырушы, демеуші – ата –ана және қоғам.

Мектеп жасындағы қыз балалар тәрбиесін негізінен үш кезеңге бөлуге болады. Бастауыш сыныптар кезеңіндегі тәрбиенің мақсаты тазалыққа, ұқыптылыққа, жинақылыққа үйрете отырып, баланың көп білуге құштарлығын арттыру, кітап оқу мәдениетін дамыту. Бесінші-сегізінші сыныптар арасында алғашқы кезеңдегі тәрбие түрлері ары қарай дамытыла түседі. Бұл тұста, жас ерекшелігіне қарай, қыз бала анасынан ешнәрсе бүкпейді. Қит еткен нәрсенің бәрін айтып келеді. Сол шыншылдығы мен ашықтығын пайдаланып, қыз баланың келешегіне ең керекті нәзіктік, ілтипаттылық, үлкенді сыйлау, кішіге қамқор болу, тұрақтылық сияқты мінездерді қалыптастыру-басты борыш. Сонда бұл сипаттар келешекте жарасымды жар, аяулы ана, қоғамымыздың белсенді мүшесі болатын қыз баланың бойынан әрқашан нұр болып төгіледі.Үшінші кезең тоғызыншы-он бірінші сыныптарды қамтиды. Бұл аралықтағы тәрбие алдыңғы кезеңдермен тығыз байланысты. Адамға деген мейірім бала кезден, ең жақын адамын сүюден басталады. Сондықтан әрбір қыз балаға ата-анасын, туыстарын, ұстазын сыйлап, қадірлей білуді үйретсе, болашақта одан елін, жерін, халқын сүйетін, өз шаңырағын ардақтайтын, балаларын жанындай жақсы көретін қамқор ана, қайратты жан, нәзік ару шығары сөзсіз. Жыныстық тәрбие беру, ата-анасымен сырласу, ашық сөйлесіп,құрбысындай қабылдау маңызды. Біздің еліміздің ұлттық коды-қыздар. Қыздар бұзылса,ұлттық код бұзылады. 

2.Бейнеролик «Қыз бала-ұлттың ұяты» 

         Құрметті ата-аналар ,оқушылар бейнероликте көргендеріңіздей қыз баланың тәрбесі бәріміз үшін,қоғам үшін өте маңызды. Көбіне жасөспірімдік кезеңдегі оқушылар ересектерге еліктегеннен,ерте есейгісі келгеннің салдарынан осындай қиындықтарға тап болып жатады. Сондықтанда құрметті бізің аяулы қыздар, әрқайсымыз өзіміздің болашағымызды ойлғанымыз дұрыс. Отбасында   ата-анамыздан алған,мектептегі ұстаздарымыздан алған тәрбиені, жанашырлықты бойымызға сіңіріп,бұндай қателіктердің  орын алуына жол бермесеңдер. 

3.Сұрақ-жауап  

Ата-аналарға 

1.Қалай ойлайсыз бұл тақырыпқа өз ойыңыз?

2.Қыз бала тәрбиесіне жеткілікті деңгейде көңіл бөліп жатырсыздар ма?

3.Қыздарыңызбен бірге шұғылданатын істеріңіз немесе жұмыстарыңыз бар ма?

4.Қаншалықта қызыңыз сізге сырын айтады?

Қыздарға 

1.Қазіргі қазақ қызы қандай болу керек?

2.Қыз бала болашақ туралы ойлауы қажет деп ойлайсыз ба?

3.Қазақ қызының батыс мәдениетіне еліктеушілігінің әсеріне жоғалтып жатқан адами құндылықтары жөнінде не айтар едіңіз?

4. «Қызға қырық үйден тыйым» сөзін қалай түсінесіз?

4.Слайд «Ерте жүктіліктің зияны» 

5. «Сенің болашағың сенің қолыңда»  постер құрастру 3-4 топқа бөліну арқылы топтар басқа топ қатысушыларына кеңестер,пікірлер,тілектер жазу

6.«Құбыр»  жаттығуы

Қажетті құралдар: А4 қағазы (қатысушылар санына орай)

Мақсаты: жаттығуға қатысушылардың қарым-қатынасын нығайту

Шарты:  Қатысушыларға бір А4 қағазы беріледі. Қағазды екі бүктеп қолдарымен астау кейпіне енгізеді. Барлық қатысушылар қолдарындағы астауша тәріздес иілген қағазды бір-біріне қосып беті ашық құбыр жасайды. Дайын болған кезде нұсқаушы кішкентай допты жібереді. Қағазды үзіп алмай допты өткізіп шығулары керек. Доп түсіп кеткен жағдай ойын қайта басталады.

6. «Қолынан танып біл» жаттығуы

Мақсаты: ата-аналар мен қыздардың қарым-қатынасын нығайту  
 Көздері байлаулы аналары  қыздардың алақандарын ұстау арқылы  тауып алуы керек.
 Талдау:
 1. Сізге балаңызды табуға не көмектесті?
 2. Балаңыздың қолынан ұстағанда не сезіндіңіз?

7. Жасөспіріммен ашық және жұмсақ әңгіме: ата-аналарға арналған бірнеше кеңестер.

• Әңгімеден алыстамаңыз, баладан «басыңызды ала қашпаңыз»
• Кез-келген басқа тақырыпты талқылау сияқты табиғи түрде сөйлесуге тырысыңыз.
• Кез келген сұрақтарға жауап берерде мейірімді болыңыз. Сіз баламен  әңгімелескенде орта жолдан сұхбатты кесіп тастауға, оны мазақ етуге, айқайлап, қорқытып, жазалауға болмайды. 
• Жасөспірім оның сұрағы, мәселесі басқаларға белгілі болмайтынына сенімді болуы керек, құпияны сақтаңыз. 
• Жыныстық мәселелер бойынша ұзақ талдау, нұсқаулық дәрістерден аулақ болыңыз. Жасөспірім сұрақтар қойып, нақты қысқа жауаптар алғысы келеді.
• Барлық сұрақтарға нақты жауаптар беріңіз және қарапайым сұрақтан күрделі сұраққа өтіңіз, бірақ барлық кезеңдерде шынайы болыңыз.
• Сіздің әңгімеңіз тек биологиялық фактілермен шектелмейтініне көз жеткізіңіз   жасөспірім сіздің көзқарасыңыз, тәжірибеңіз және шешімдеріңіз туралы білгісі келеді.
• Балаңызға интимдік қатынас туралы "тым көп" айтудан қорықпаңыз. Оның жадынан ол түсінбегеннің бәрі дерлік жойылып кетуі мүмкін.   
• Бала жасөспірім жасқа жеткенге дейін жыныстық жетілу туралы әңгіме бастау керек. Физикалық өзгерістер (соның ішінде сүт бездерінің дамуы, етеккір) он жылдан ерте пайда болуы мүмкін.  
• Егер сіз жасөспірімнің сұрағына жауап бере алмасаңыз, оны мойындаудан қорықпаңыз. Отбасылық дәрігер сияқты білімді адамға хабарласыңыз; олар сізге қажет ақпаратты табуға көмектеседі.
• Сұраққа жауап бере отырып, жасөспірім сіздің сөздеріңізді түсінгеніне көз  жеткізіңіз.   
• Сондай-ақ, Сіздің жауабыңыздың шынымен балаңыздың білгісі келген нәрсеге қаншалықты сәйкес келетінін тексеріңіз. Егер сіздің әңгімеңізден кейін оның жаңа сұрақтары болса, бұл әрине, өте жақсы. 

Қорытынды: 

8. «Жүректен-жүрекке»  тренингті қорытындылау тілек білдіру 

Таратылған жүрекшелерге тренингте алған әсерлеріңізді және бір-біріңізге деген тілектеріңізді жаза кетіңіздер 

         Құрметті ата-аналар ,оқушылар тренингіміз осымен аяқталды,тренингке атсалысып қатысқандарыңыз үшін сіздерге көп рахмет. Қыз баланың тәрбесі бәріміз үшін, қоғам үшін өте маңызды. Көбіне жасөспірімдік кезеңдегі оқушылар ересектерге еліктегеннен,ерте есейгісі келгеннің салдарынан осындай қиындықтарға тап болып жатады. Сондықтанда құрметті бізің аяулы қыздар, әрқайсымыз өзіміздің болашағымызды ойлғанымыз дұрыс. Отбасында  ата-анамыздан алған,мектептегі ұстаздарымыздан алған тәрбиені, жанашырлықты бойымызға сіңіріп, қателіктердің  орын алуына жол бермесеңдер. 

Сау болыңыздар! 

«5-ШІ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ АТА-АНАЛАРЫНА ПСИХОЛОГТЫҢ ҰСЫНЫСЫ»

Бесінші сыныпта оқыту жағдайы түбегейлі өзгереді. Балалар негізгі мұғалімнен «сынып жетекші» жүйесіне, сабақ беруші ұстаз – мұғалімге ауысады. Сабақтар әр түрлі кабинеттерде жүреді.

Негізінен бастауыш сыныптан орта буынға көшу балалық шақтың аяқталуымен сай келеді. Тәжірибе көрсеткендей бұндай кезеңді көптеген балалар өз өмірлеріндегі ең негізгі кезең деп қабылдайды. Олар өздерінің «кіші сыныптағы оқушымын» деп санамайды, және бұл кезеңді мақтан тұтады.

Бастауыш сыныптан орта буынға көшу оқушының психикасының жүктемесінен өсуімен байланысты. Психологиялық және психофизиологиялық зерттеулер көрсеткендей оқушылар жаңа оқу барысына бейімделу кезеңін бастан кешіреді.

Оқытудың шарттарның күрт өзгеруі, талаптардың әр түрлі болуы, бастауыш сыныптағы «үлкен» деген атаудан күрт «ең кішілер» деген позияцияда болуы оқушы психикасы үшін күрделі тәжірибе болып табылады.

Баламен мектептегі өмірі туралы әңгімелесіңіз:

Өзіңіздің қызығушылық сұрақтарыңызды «Сенің мектептегі күнің қалай өтті?» деген қарапайым сұрақтармен шектемеңіз. Әр жұма сайын балаңызбен мектеп жайлы әңгімелесіңіз. Балаңыз айтқан әр есімді, болған оқиғаларды есте сақтаңыз. Бұл есімдерді балаңызбен мектеп жайында әңгілемелескеде қолданасыз. Сонымен қатар балаңыздан өзінің сыныптастары жайлы, сыныптағы іс-әрекеттер жайлы, мектептік пәндер туралы, ұстаздар туралы сұраңыз.

Сынып жетекшімен әрқашан тығыз қарым-қатынаста болыңыз. Сынып жетекшімен өз балаңыздың тәртібі, үлгерімі, сыныптастарымен қарым-қатынасы жайлы сұраңыз. Қажет болмаған жағдайдың өзінде сынып жетекшімен кемінде бір айда бір рет кездесіп отырыңыз. Сынып жетекшімен әңгімелесу барысында балаңыздың оқуы үшін барлық жағдай жасайтыныңызды айтыңыз. Егер сынып жетекшімен келіспейтін жағдайда мәселені ұрыссыз шешуге тырысыңыз.

Балаңыздың үлгерімі үшін алған бағасын өзіңіздің жазалау немесе мақтау жүйесі есебінде қолданбаңыз.

Сіздің балаңыз үлгерімі үшін алған жақсы бағаны мақтау ретінде, нашар бағаны жаза ретінде есептеуі тиіс. Егер балаңыздың үлгерімі жақсы болса, өзіңіздің қуанышыңызды көрсетіңіз, кейде бұл үшін кішігірім мерекелер де ұйымдастыруға болады. Бірақта өзіңіздің қамқорлығыңызды мектепте барлығы ойдағыдай болмаған жағдай да көрсетіңіз. Ата-ана үшін баға емес, баланың алған білімі маңызды екенін түсіндіріңіз. Сондықтан да балаңызға білімнің қашан және не үшін керек екендігін түсіндіріңіз.

Балаңыз оқитын мектептің ерекшеліктері мен бағдарламасын білгеніңіз жөн.

Балаңыздың мектептегі өмірін, жақсы жағдайда жақсы білім алып отырғанына көз жеткізіңіз. Педагогикалық ұжым, ата-аналар комитеті ұйымдастыратын барлық іс-шараларға қатысыңыз. Сонымен қатар мектеп ережесінмен толық танысыңыз.

Балаңызға үй тапсырмасын орындауға көмектесіңіз, бірақ өзіңіз орындап бермеңіз.

Балаңызбен мектепте үйге берілген тапсырманы орындау үшін арнайы уақытты белгілеңіз де, сол уақыттың әркез орындалуын қадағалаңыз. Бұл оқуға деген жақсы әдеттің қалыптасуына көмектеседі. Берілген тапсырмаларға қызығушылық танытып, осы тапсырманың орындау үшін барлық жағдайдың жасалғандығы туралы көз жеткізіңіз. Егер балаңыз үй тапсырмасын орындауда сізден көмек сұраса, шешімін өзіңіз тауып бермей, жауапты табуға түрткі болатын сауалдарды қойып көмектесіңіз.

Балаңыздың орта буынға көшуіне байланысты болатын өзгерістерді ескере отырып, жанұяңызда қалыпты атмосфераны орнатуға тырысыңыз.

Мектептегі алғашқы айлар, әр жыл сайынғы оқу жылының аяқталуы, бастауыш сыныптан орта буынға ауысуы мектеп жасындағы оқушыға стресс болып табылады. Осы құбылыстар барысында жанұяңызда жағымды атмосфераны сақтап, күрт өзгерістерден сақ болыңыз. Жанұядағы жайлылық балаңыздың мектептік шақта болатын қиындықтарды шешуге көмегін береді.

Балаңыздың бос уақытын ұйымдастыруына, тамақтануына баса назар аударыңыз.

Қозғалысты аз жасау, таза ауада аз демалу баланың физиологиялық дамуына әсерін береді. Қозғалыс жаттығулары мен ой еңбегін алмастырып отыруға жағдай жасаңыз.

Үй тапсырмасын орындауда дұрыс отыруына, жарықтың дұрыс түсуіне баса көңіл бөліңіз. Жақыннан көруді, түзу отыруын бақылап, түзетіп отырыңыз. Баланың тамақ мәзіріне жеміс-жидектерді міндетті түрде енгізіңіз. Дұрыс тамақтануын ұйымдастырыңыз.

                                                        Хаттама №1

Күні: 23.09.2022Бөлексаз орта мектебі                                                              Барлығы: 80 

Қатысқаны:50 

Қатыспағаны:30

Жүргізілген (топ,сынып): Жалпы ата-аналар 

Жүргізілді: «Бала тәрбиесіндегі ата-ананың рөлі » /жадынама/

                     «Жылы сөздер » /психологиялық жаттығу/ 

                      «Баламен қарым-қатынас құрудағы 10 қағида» /кеңес/     

Мақсаты: Қазіргі кездегі баланың дамуына, жеке тұлға болып қалыптасуына ықпал етіп,ата-ана тәрбиесінің әдіс-тәсілдерін жетілдіре отырып ,жағымды қарым-қатынас орнату.

1.Бала адамның келешегі,баланы тәрбиелеу,қоғамның сапалы мүшесі етіп өсіру ата-ананың ардақты борышы.Бала жасында қалай тәрбиеленсе,есейгенде соны жасайды. Халқымызды «Баланы жастан» деген мақал бар. Бірақ үнемі «үйтпе,бүйтпе»деп отырса да бала ынжық, жасқаншақ болады. Алайда, бала тәрбиелеудің жөні осы екен деп, тәрбиеден тыс қаталдық көрсетудің өзі бала өміріне қауіп туғызады. Қаталдық керек десеек те.... тәрбиелеудің дұрыс жолдарын қолданған жөн.   

2. «Жылы сөздер» жаттығуы.

Нұсқау: Ортаға алты ата-ана шығып,үштен екі топқа бөлінеміз. Енді екі адам бірігіп ортадағы адамның құлағына жақсы қасиеттерін айтамыз. Жаттығу әрі қарай келесі адамдармен ауыстырылып жалғасады. Психолог: Құрметті ата-аналар,жаттығу барысында қандай сезімде болдыңыздар? Жылы сөз есту қаншалықты сізге жақсы әсер етті?. Бала тәрбиесіндеде дәл осылай ,балаға жылы сөз айтсақ,үнемі мадақтап сенім білдіріп отырсақ , мейірімімізді, махаббатымызды баладан аямасақ екен. Ата-ана қарым-қатынасына толық  қаныққан бала мейірімді, сүйіспеншілікке толыққан,бұзақылықтан бойын аулақ ұстайтын тұлға болып қалыптаспақ.

3. «Баламен қарым-қатынас жүргізудегі 10 қағида»    

Қорытынды: Тренинг соңында әр ата-ана  өздерінің бала тәрбиесіндегі әдіс-тәсілдерін, тәжірибелерін бір-бірімен бөлісті. 

 Қаулы етеді: Жеке жұмысты қажет ететін оқушылардың ата-анасымен жекелей жұмыстар жүргізу.Ұялы телефонды дұрыс қолдану,ата-аналарға кеңес.  

Мектеп психологы:                      Темірбек Т.Т

            Бәрі де оқудың ойдағыдай болып, көп ыңғайсыздық тудырмауын қалайды. «Сен мектепте қалай оқитын боласың?» - деген сұраққа болашақ бірінші сынып оқушылары «беске оқитын боламын» - деп сенімді түрде жауап береді. Жетістік деген түсініктің өзі де салыстырмалы болғанымен, мектепте жетістікке жету, шынымен де, өте маңызды. Кейбір балалар мұндай қиыншылықтарды ешкімнің көмегінсіз оп - оңай жеңеді. Бірақ басқа да балалар бар – олар үшін мектепке, оның тәртібі мен талаптарына бейімделу оңайға соқпайды.
 
                   Мектепке бейімделу деген не, соның басын ашып алайық.           

              Психологияда бұл термин баланың ойлауы мен іс - әрекеті оның мектеп ортасына үйлесімді «сәйкестенуіне» мүмкіндік беретіндей өзгеруі деп түсіндіріледі, яғни:
 1. бала өзінің « істегім келедісін» мектептің «істеу керегіне» сәйкес келтіруі керек;
 2. тапсырмаларды (кейде балаға онша қызықты емес) өз бетімен орындауға үйренуі керек; 

3. мектеп тәртібін сақтауға, онымен есептесуге, өзінің тәртібімен басқа балаларға кедергі келтірмеуге және мұғалімдердің басын ауыртпауға үйренуі керек;
 4. достық қарым - қатынас орнатып, оны ұстануға, басқа баланың ұнауына не ұнамауына қарамастан онымен тіл табысуға, тым болмаса қарым - қатынас жасауға үйренуі керек; 

5. мектептегі оқуы – оның «жұмысы» екенін, оқушы болу - өте маңызды екенін түсінуі керек!

Балалардың бейімделуі қалай өтеді? Ата - аналардың бірі балаларға оқу « онша қиын емес» деп, ал енді бірі «оқу қиын, бірақ күшіміз жетеді» деп есептейді. Ата - аналар үй жұмысын дайындау кезінде балалардың теріс эмоцияға беріледі деп есептейді. Олардың себептері ретінде еңбектен шаршау, рухани шаршау, материалдарды онша ұқпау, тапсырманы ұмытып қалу, көшіру кезінде қате жіберу, тапсырманы орындағысы келмеуі аталады. Ұйықтарда балалардың бірі тың, бірі шамалы шаршаңқы көңіл - күйде болу себебі не? Қиындыққа қарамастан, балалардың көбі оқуға ойдағыдай бейімделеді. Бірақ көмек керек ететін балалар да болады. Кімге көмек керек екенін қалай анықтауға болады? Әдетте мектепке бейімделудің 4 деңгейі болады: жоғары, орта, төмен және өте төмен.
 
 Бейімделуі жоғары деңгейдегі бала мектепті жақсы көреді, оқушы болғанына қуанышты. Ол үшін оқу жеңіл, жаңа білімді қызығушылықпен қабылдайды және айналасындағылармен қуана бөліседі, тапсырманы мектепте де, үйде де ынтамен орындайды ( сырттай бақылау жасамай - ақ және қысым көрсетпей - ақ), сабақта мұғалімді ынтасымен тыңдайды, өзі белсенділік танытып «бағдарламадан тыс» бір нәрсе істеуге не жаттауға қабілетті, «қоғамдық тапсырмаларды» абыроймен орындайды, сыныптастарымен оңай тіл табысады.
 
 Бейімделуі орта деңгейдегі бала да мектепке баруға қарсы емес, сабақтарға да кет әрі емес, сыныптастарымен және мұғалімдермен жақсы қарым - қатынаста, сабақта берілген материалды меңгеруге қабілетті, бірақ мектепте де, үйде де ересектердің бақылауында, солардың бұйрығымен ғана жұмыс істеуді қалайды. Өз бетімен жұмыс мұндай балаларда «жүрмейді». Мектепте бұл балаға білім емес, оқушы дәрежесі маңыздырақ, сондықтан оны жаңаны меңгеру емес, «бәрін ереже бойынша істеу» қызықтырады. Қызықты болған нәрселерді – жақсы орындайды – егер бір нәрсе шықпай қалса не «көңілсіз» болса – оқу процесі тоқырауға ұшырайды және тек ересектердің көмегімен ғана алға жылжиды. Бір сөзбен, мұндай балаларға үздіксіз бақылау қажет, білім алуға құлшыныс білдірмейді, тікелей мүддесіне қажет емес істерді өз бетімен істеуі нашар дамыған. Мұндай бірінші сынып баласына үйде қарап, сабақ қарауы бірнеше сағатқа созылып кетпеуін қадағаласа, ал мектепте мұғалімнен «балаға аса көңіл бөлуді» өтінсе (жұмыс істеуге ынталандыру үшін) – бәрі де жақсы болады.
 
 Бейімделуі төмен деңгейдегі балалар бұдан да көп назар аударуды қажет етеді. Мұндай балалар мектепке теріс көзқараста немесе немқұрайлы болады, сабақта бұйығы, «жоқ» секілді. Немесе, керісінше, жиі тәртіп бұзады, оқу материалын толық меңгермейді, жұмысты өз бетімен қиындықпен және көңілсіз орындайды, үй тапсырмаларын анда - санда орындайды ( соның өзінде жақындарының бақылауы және қысымы арқылы). Жаңа материалды меңгеру үшін оған мұғалімі мен ата - аналарының көмегі қажет: бірнеше рет толық түсіндіру және қайталау, басқаларға қарағанда көп уақыт бөлу сияқты. Қоғамдық жұмыстарды бұл балалар ынтасыз орындайды, көбінесе сыныпта жолдастары - достары болмайды, керек десе балардың есімдерін де жыл аяғына дейін білмеуі мүмкін.
 
 Төртінші деңгей «қатерлі» деп аталады, бұл расында да бала үшін де, ата - ана үшін де, мұғалімдер үшін қатерлі. Ең ауыр жағдайда баланың жұмысынан не талап етілгенін мүлдем түсінбейтінін көруге болады. Ондай балалар жеке жұмыста үлкендермен қарым - қатынасқа түсіп, оның нұсқаулықтарын түсіне алады, осыны ескеріп, бастапқы кезде мұғаліммен жеке жұмыстар жасалады.
 
 Егер сіздің балаңыздың бейімделу деңгейі төмен болса, – оған көмектесіңіз, әйтпесе баланы алда «мектеп неврозы» күтіп тұр.
 
 Егер сіз баланың бойынан бейімделудің төмен деңгейі белгілерін байқасаңыз, балаға да, сізге көмек керек екенін білгеніңіз дұрыс! Көмек сұраудан ұялмаңыз! Мұғалімдер мен психологтардың сізге көмектесе алатынына сенімді болыңыздар!
 

Ата-аналарға  кеңес

 1. Баланы жайлап оятыңыз: оянғанда ол сіздің күлімдегеніңізді көріп, еркелеткен дауысыңызды естісін. Таң атпай оны ұсақ - түйекпен асықтырмаңыз, кеше ескерткен болсаңыз да, қателіктері мен жаңсақтықтары үшін кінәламаңыз.

2. Баланы мектепке таңғы ассыз жібермеңіз: мектептегі тамақтануға дейін оған көп жұмыс істеу керек болады.

3. Қоштасарда ескерту, ақыл айтыңыз: тентек болма, өзіңді жақсы ұста, бүгін жаман бағалар болмасын және т. б. Балаға сәттілік тілеңіз.

4. БҮГІН ҚАНДАЙ БАҒА АЛДЫҢ деген сөзді ұмытыңыз. Мектептен кейін баланы байыпты қарсы алыңыз, оған көп сұрақтар қоймаңыз, босаңсуға мүмкіндік беріңіз.

5. Егер балаңыздың ренжулі, бірақ үндемейтінін байқасаңыз, сұрап қинамаңыз, саябырланған соң өзі айтады.

6. Мұғалімнің ескертуін ести сала, ұрсысуға асықпаңыз, мұғаліммен баланың қатысуынсыз сөйлесуге тырысыңыз.

7. Мектептен келе балаға сабақ орындауға асықтырмаңыз, күш жинауға 2 - 3 сағат қажет (1 сыныпта 1, 5 сағат ұйықтап алғаны жақсы). Сабақ дайындауға тиімді уақыт - 15 - 17 сағат аралығында.

8. Бір отырғаннан барлық сабақты орындатпаңыз, 15 - 20 минут сабақтан кейін 10 - 15 минут үзіліс қажет.

9. Сабақ орындағанда үстінен төніп тұрмаңыз, өзіне жұмыс істеуге мүмкіндік беріңіз, бірақ сіздің көмегіңіз керек болғанда сабырлық сақтаңыз. Байыпты сөйлеп, қолдау, мақтау қажет.

10. Баланың бас ауруына, шаршауына, көңіл - күйінің нашарлауына шағымданса, назар салыңыз. Бұл көбінде қажудың, сабақтағы қиналудың басты көрсеткіштері болады.